Astrid Lindgren: Biografia twórczyni Pippi Pończoszanki

0

Astrid Lindgren, urodzona 14 listopada 1907 roku, była jedną z najwybitniejszych i najczęściej tłumaczonych szwedzkich pisarek, autorką uwielbianych na całym świecie książek dla dzieci. Jej twórczość, obejmująca takie ikoniczne postacie jak Pippi Pończoszanka, wywarła ogromny wpływ na literaturę dziecięcą i kulturę globalną. Zmarła 28 stycznia 2002 roku w wieku 94 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo literackie, które do 2010 roku sprzedało się w liczbie około 167 milionów egzemplarzy. W 2017 roku została sklasyfikowana jako 18. najczęściej tłumaczony autor na świecie, co świadczy o uniwersalnym charakterze jej dzieł.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2002 roku miała 94 lata.
• Żona/Mąż: Zmarła jako wdowa po Sture Lindgrenie.
• Dzieci: Miała syna Larsa i córkę Karin.
• Zawód: Pisarka.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie postaci Pippi Pończoszanki i liczne, wielokrotnie nagradzane dzieła dla dzieci.

Podstawowe informacje o Astrid Lindgren

Astrid Anna Emilia Ericsson urodziła się 14 listopada 1907 roku w Näs, w malowniczej krainie Småland, niedaleko Vimmerby w Szwecji. To właśnie idylliczne krajobrazy i wiejskie życie tego regionu stanowiły później inspirację dla wielu jej utworów. Pisarka zmarła 28 stycznia 2002 roku w centrum Sztokholmu, przeżywszy 94 lata. Jej pogrzeb miał niemal państwowy charakter i odbył się w rodzinnym Vimmerby, z udziałem rodziny królewskiej i premiera.

Do 2010 roku na całym świecie sprzedano imponującą liczbę około 167 milionów egzemplarzy jej książek. W 2017 roku Astrid Lindgren uplasowała się na 18. miejscu wśród najczęściej tłumaczonych autorów na świecie, co podkreśla jej globalny zasięg i nieprzemijającą popularność. Nazwisko Lindgren przyjęła po ślubie ze Sture Lindgrenem w 1931 roku.

Życie prywatne Astrid Lindgren

Rodzina i dzieciństwo

Astrid Lindgren była córką Samuela Augusta Ericssona oraz Johanny (Hanny) Sofii Jonsson. Wychowywała się wraz z rodzeństwem: starszym bratem Gunnarem, który został członkiem szwedzkiego parlamentu, oraz dwiema młodszymi siostrami. Dzieciństwo spędzone na farmie w Smålandii, pełne swobody i kontaktu z naturą, miało ogromny wpływ na jej późniejszą twórczość, kształtując jej wrażliwość i wyobraźnię.

Macierzyństwo i związki

Po ukończeniu szkoły Astrid Ericsson podjęła pracę w lokalnej gazecie „Vimmerby Tidning”. Romans z redaktorem naczelnym zakończył się nieplanowaną ciążą, co wywołało lokalny skandal i zmusiło ją do przeprowadzki do Sztokholmu. W 1926 roku urodziła swojego jedynego syna, Larsa, który przez pierwsze cztery lata życia przebywał w rodzinie zastępczej, zanim wrócił pod opiekę matki w stolicy Szwecji.

Małżeństwo i rodzina

W 1931 roku Astrid Ericsson poślubiła Sture Lindgrena, swojego ówczesnego szefa z Królewskiego Automobilklubu. Małżeństwo to przyniosło jej stabilizację i nowe możliwości. Trzy lata później, w 1934 roku, na świat przyszła ich córka, Karin. Rodzina stała się dla Astrid Lindgren nie tylko źródłem wsparcia, ale także inspiracją do tworzenia historii dla dzieci, w których często pojawiały się motywy rodzinne i przyjacielskie.

Kariera zawodowa Astrid Lindgren

Początki kariery

Zanim Astrid Lindgren na dobre zagościła na literackiej scenie, zdobywała doświadczenie w różnych zawodach. Pracowała jako dziennikarka i sekretarka, między innymi w szwedzkim Królewskim Automobilklubie. Te wczesne doświadczenia zawodowe pozwoliły jej na rozwinięcie umiejętności pisarskich i obserwacji otaczającego świata, które okazały się nieocenione w jej późniejszej karierze pisarskiej.

Inspiracja dla kryminałów

Na początku lat 40. Astrid Lindgren pracowała jako sekretarka u kryminalistyka Harry’ego Södermana. To doświadczenie okazało się bezpośrednią inspiracją do stworzenia postaci detektywa Blomkvista (znanego również jako Bill Bergson), bohatera jej popularnych kryminałów dla dzieci. Ta praca dała jej unikalny wgląd w świat kryminalistyki, który twórczo wykorzystała w swojej literaturze.

Debiut literacki i sukcesy

Kariera literacka Astrid Lindgren nabrała tempa w 1944 roku, kiedy zdobyła drugą nagrodę w konkursie wydawnictwa Rabén & Sjögren za powieść „Zwierzenia Britt-Marii”. Prawdziwy przełom nastąpił rok później, w 1945 roku, gdy w tym samym konkursie wygrała książką „Pippi Långstrump” (Pippi Pończoszanka). Ta niepokorna dziewczynka wkrótce stała się światowym fenomenem, a jej przygody zostały przetłumaczone na co najmniej 100 języków, przynosząc autorce międzynarodową sławę.

Przez wiele lat Lindgren aktywnie działała w radzie redakcyjnej literatury dziecięcej w wydawnictwie Rabén & Sjögren w Sztokholmie. Ta rola pozwoliła jej nie tylko na pisanie własnych dzieł, ale także na wspieranie młodych talentów i kształtowanie rynku wydawniczego dla najmłodszych. Długoletnia praca w wydawnictwie utrwaliła jej pozycję jako jednej z kluczowych postaci w świecie szwedzkiej literatury dziecięcej.

Nagrody i osiągnięcia Astrid Lindgren

Najważniejsze wyróżnienia

Twórczość Astrid Lindgren została uhonorowana licznymi prestiżowymi nagrodami, co świadczy o uznaniu jej dorobku na arenie międzynarodowej. W 1958 roku otrzymała Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena, uznawaną za „Małego Nobla” w świecie literatury dziecięcej, za książkę „Rasmus i włóczęga”. W 1994 roku uhonorowano ją „Alternatywną Nagrodą Nobla”, czyli Right Livelihood Award, za jej unikalną twórczość poświęconą prawom dzieci i szacunkowi dla ich indywidualności.

Wybrane nagrody i odznaczenia

• Nagroda im. Hansa Christiana Andersena (1958)
• Right Livelihood Award (1994)
• Nominacja do Nagrody Nobla (1972)
• Złoty medal Illis quorum (1995)
• Międzynarodowy Szwed Roku (International Swede of the Year) (1997)

W 1972 roku Astrid Lindgren została oficjalnie nominowana do literackiej Nagrody Nobla, co stanowiło ogromne wyróżnienie dla jej dorobku. W dowód uznania zasług dla kultury, w 1995 roku otrzymała Złoty medal Illis quorum, jedno z najwyższych odznaczeń przyznawanych przez rząd Szwecji. Na swoje 90. urodziny, w 1997 roku, została ogłoszona Międzynarodowym Szwedem Roku, co podkreśliło jej znaczenie nie tylko w Szwecji, ale i na arenie międzynarodowej.

Działalność społeczna i poglądy Astrid Lindgren

Zaangażowanie społeczne i polityczne

Astrid Lindgren była postacią aktywną społecznie i nie bała się zabierać głosu w ważnych sprawach. W 1976 roku wywołała ogólnokrajową debatę swoim satyrycznym tekstem „Pomperipossa w Monismanii”, w którym protestowała przeciwko 102-procentowej stawce podatku marginalnego. Ten protest miał wpływ na wyniki wyborów parlamentarnych, przyczyniając się do porażki socjaldemokratów.

Po otrzymaniu Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich w 1978 roku, wygłosiła słynne przemówienie „Nigdy przemocy!”, które zainspirowało wprowadzenie w Szwecji w 1979 roku ustawowego zakazu bicia dzieci. Jej zaangażowanie na rzecz zwierząt zaowocowało uchwaleniem w Szwecji nowego prawa dotyczącego ochrony zwierząt hodowlanych, nazwanego na jej cześć „Lex Lindgren”. Przez całe życie deklarowała się jako socjaldemokratka, pomimo sporadycznych konfliktów z partią w kwestiach podatkowych, co świadczy o jej niezależności myślenia i głębokim przywiązaniu do swoich zasad.

Inne role i projekty Astrid Lindgren

Twórczość wielogatunkowa

Choć Astrid Lindgren jest najbardziej znana jako autorka książek dla dzieci, jej dorobek literacki jest znacznie szerszy. Pisała również teksty piosenek, artykuły polemiczne, prace autobiograficzne, a także prowadziła dzienniki wojenne z lat 1939–1945, które po jej śmierci zostały opublikowane. Jej wszechstronność artystyczna świadczy o bogactwie jej osobowości i zainteresowań.

Filmografia

Wiele dzieł Astrid Lindgren doczekało się ekranizacji, a sama pisarka aktywnie uczestniczyła w procesie tworzenia scenariuszy do filmów i seriali telewizyjnych. Brała udział w pracach nad adaptacjami takich utworów jak „Rasmus i włóczęga” czy popularne serie o Pippi Pończoszance. Jej wpływ na rozwój szwedzkiej kinematografii dla dzieci jest nieoceniony.

Ciekawostki i upamiętnienie Astrid Lindgren

Upamiętnienie w kulturze i nauce

Astrid Lindgren została upamiętniona na wiele sposobów, co świadczy o jej trwałym miejscu w kulturze. Od lat 2014–2015 jej wizerunek zdobi szwedzki banknot o nominale 20 koron. W 1978 roku radziecki astronom Nikołaj Czernych odkrył asteroidę, którą na jej cześć nazwano „Lindgren” (3204). W 1995 roku szwedzki mikrosatelita otrzymał imię Astrid, a jego instrumenty badawcze nazwano imionami bohaterów jej książek: PIPPI, EMIL oraz MIO.

Po jej śmierci, rząd Szwecji ustanowił Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA), które jest obecnie największym na świecie wyróżnieniem finansowym w dziedzinie literatury dla dzieci i młodzieży. W 2005 roku kolekcja jej oryginalnych rękopisów została wpisana na prestiżową listę Pamięci Świata UNESCO, co stanowi wyraz jej znaczenia dla światowego dziedzictwa kulturowego.

Muzea i parki tematyczne

Dziedzictwo Astrid Lindgren jest żywe i dostępne dla kolejnych pokoleń poprzez liczne instytucje kulturalne. W jej rodzinnym Vimmerby znajduje się popularny park tematyczny „Świat Astrid Lindgren”, który przenosi odwiedzających do magicznych krain znanych z jej książek. W Sztokholmie natomiast mieści się dziecięce muzeum Junibacken, poświęcone literaturze dla najmłodszych, z bogatą ekspozycją dotyczącą twórczości Lindgren.

Kluczowe daty z życia Astrid Lindgren

Astrid Lindgren, dzięki swojej niezwykłej wyobraźni i głębokiemu zrozumieniu świata dzieci, stworzyła postacie i historie, które na stałe wpisały się w kanon literatury światowej. Jej dzieła, pełne humoru, odwagi i wrażliwości, nie tylko bawią kolejne pokolenia czytelników, ale także kształtują ich światopogląd, ucząc empatii, szacunku dla drugiego człowieka i odwagi w bronieniu swoich przekonań. Jej zaangażowanie społeczne i niezłomna postawa w obronie praw dzieci i zwierząt dodatkowo podkreślają jej znaczenie jako postaci wykraczającej poza ramy literatury.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Astrid_Lindgren