Hedy Lamarr: Wynalazczyni, której zawdzięczamy Bluetooth

1

Hedy Lamarr, urodzona jako Hedwig Eva Maria Kiesler 9 listopada 1914 roku w Wiedniu, była austriacką aktorką i wynalazczynią. Na 19 stycznia 2000 roku, w momencie swojej śmierci, miała 85 lat. Znana przede wszystkim z olśniewającej urody i ról w hollywoodzkich produkcjach, Lamarr zasłynęła również jako współtwórczyni technologii „frequency hopping”, która stanowi fundament współczesnej komunikacji bezprzewodowej, takiej jak Bluetooth czy Wi-Fi. Aktorka była jedynym dzieckiem Emila i Gertrud Kieslerów, a jej życie było fascynującym połączeniem blasku Hollywood z pasją do nauki i inżynierii, co czyni ją symbolem nowoczesnej kobiety łączącej sztukę z nauką. Przez dekady była znana głównie ze swojej urody, a jej wkład w naukę doceniono szeroko dopiero pod koniec jej życia i po śmierci.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 19 stycznia 2000 roku miała 85 lat.
• Żona/Mąż: Była mężatką sześciokrotnie.
• Dzieci: Miała troje dzieci.
• Zawód: Aktorka, wynalazczyni.
• Główne osiągnięcie: Współtwórczyni technologii „frequency hopping”, podstawy współczesnej komunikacji bezprzewodowej.

Podstawowe informacje biograficzne

Hedy Lamarr, której prawdziwe nazwisko brzmiało Hedwig Eva Maria Kiesler, przyszła na świat 9 listopada 1914 roku w Wiedniu. Jej droga do sławy w Hollywood była naznaczona znaczącymi zmianami tożsamości. W 1937 roku, za namową Louisa B. Mayera, szefa wytwórni MGM, przyjęła swoje słynne nazwisko sceniczne. Nazwisko „Lamarr” zostało wybrane na cześć Barbary La Marr, podziwianej przez żonę Mayera gwiazdy kina niemego. Przez większość życia status obywatelstwa Hedy Lamarr ulegał zmianom – do 1938 roku była obywatelką Austrii, następnie przez 15 lat pozostała bezpaństwowcem, aż w 1953 roku uzyskała obywatelstwo USA. Aktorka zmarła 19 stycznia 2000 roku w Casselberry na Florydzie, w wieku 85 lat.

Rodzina i życie prywatne

Hedy Lamarr była jedynym dzieckiem Emila Kieslera, bankiera, oraz Gertrud „Trude” Kiesler, pianistki. To właśnie ojciec zaszczepił w młodej Hedwig pasję do technologii, tłumacząc jej działanie różnych urządzeń mechanicznych. Mimo że oboje jej rodzice byli pochodzenia żydowskiego, jej matka przeszła na katolicyzm, w związku z czym Hedy była wychowywana jako chrześcijanka.

W wieku 18 lat Hedy Lamarr poślubiła Friedricha Mandla, potentata w branży handlu bronią. Niestety, małżeństwo okazało się nieszczęśliwe. Mandl był chorobliwie zazdrosny, co doprowadziło do tego, że więził ją w swoim zamku i kategorycznie zabraniał kontynuowania kariery aktorskiej. W 1937 roku Lamarr podjęła brawurową decyzję o ucieczce od męża do Paryża. Hedy Lamarr była mężatką aż sześciokrotnie, a wszystkie te związki zakończyły się rozwodami. Aktorka miała troje dzieci, które stanowiły istotną część jej życia prywatnego, z dala od blasku fleszy.

Kariera aktorska

Kariera Hedy Lamarr rozpoczęła się w Europie. Zaczynała jako „script girl” w Sascha-Film w Wiedniu. Zadebiutowała jako statystka w filmie „Pieniądze na ulicy” w 1930 roku, a pierwszą mówioną rolę otrzymała w komedii „Burza w szklance wody” rok później. Przełomem okazał się czechosłowacki film „Ekstaza” z 1933 roku, który przyniósł jej międzynarodową sławę, ale jednocześnie stał się źródłem infamii ze względu na sceny nagości.

W 1937 roku, przebywając w Londynie, Hedy Lamarr spotkała Louisa B. Mayera, szefa wytwórni MGM. Sprytnie wykupiła bilet na ten sam statek do Nowego Jorku co on, czym zaimponowała mu na tyle, że wynegocjowała wysoki kontrakt. Jej pierwszy amerykański film, „Algiers” z 1938 roku, wywołał narodową sensację. Mayer promował ją jako „najpiękniejszą kobietę świata”. Największy sukces komercyjny w jej karierze odniósł biblijny epos „Samson i Dalila” z 1949 roku, w reżyserii Cecila B. DeMille’a. Film ten był największym hitem 1950 roku i zdobył dwa Oscary. Po odejściu z MGM w 1945 roku, Lamarr założyła własną firmę produkcyjną z Jackiem Chertokiem, wyprodukowała thrillery „The Strange Woman” (1946) oraz „Dishonored Lady” (1947), zdobywając tym samym niezależność zawodową. Jej kariera zaczęła podupadać w latach 50.

Najważniejsze filmy Hedy Lamarr

• Ekstaza (1933)
• Algiers (1938)
• The Strange Woman (1946)
• Dishonored Lady (1947)
• Samson i Dalila (1949)

Kariera wynalazcza

Niewiele osób wie, że Hedy Lamarr posiadała również niezwykły talent wynalazczy. Na początku II wojny światowej, wspólnie z kompozytorem George’em Antheilem, opracowała innowacyjny system sterowania radiowego dla alianckich torped. Ich wynalazek opierał się na technologii rozproszonego widma i przeskakiwania częstotliwości (frequency hopping), która miała zapobiegać zagłuszaniu sygnału radiowego przez państwa Osi.

Choć Hedy Lamarr i George Antheil otrzymali patent na swój „Tajemny System Komunikacji”, Marynarka Wojenna USA początkowo go zignorowała. Technologia ta została szerzej wykorzystana w systemach operacyjnych dopiero w 1962 roku, trzy lata po wygaśnięciu patentu, co oznacza, że Lamarr nie czerpała z niego żadnych zysków. Mimo to, opracowane przez nią zasady przeskakiwania częstotliwości stały się fundamentem dla współczesnej komunikacji bezprzewodowej. Dzisiejsze technologie, takie jak Bluetooth oraz wczesne wersje Wi-Fi, bazują na wariantach rozproszonego widma, które Lamarr współtworzyła. Ten przełomowy wynalazek, znany jako frequency-hopping spread spectrum (FHSS), był kluczowy dla rozwoju komunikacji radiowej.

Warto wiedzieć: Wynalazek Lamarr i Antheila, opatentowany w 1942 roku, był odpowiedzią na potrzebę bezpiecznej komunikacji w warunkach wojennych. System miał na celu zapewnienie niezawodności sterowania torpedami, które były podatne na zakłócenia radiowe.

Nagrody i osiągnięcia

Wkład Hedy Lamarr w przemysł filmowy został uhonorowany gwiazdą na Hollywoodzkiej Alei Sławy w 1960 roku. Ponadto, film „Ekstaza”, mimo początkowych kontrowersji, został uznany za dzieło artystyczne. Jej innowacyjne podejście do technologii, choć niedocenione za jej życia, zyskało szerokie uznanie w późniejszych latach, stanowiąc podstawę dla wielu współczesnych technologii komunikacyjnych.

Nagrody i wyróżnienia

• Gwiazda na Hollywoodzkiej Alei Sławy (1960)

Osobowość i działalność

Hedy Lamarr aktywnie wspierała wysiłek wojenny podczas II wojny światowej, wykorzystując swoją sławę do sprzedaży obligacji wojennych. Obiecywała pocałunek każdemu, kto kupi odpowiednią liczbę obligacji, co okazało się skuteczną metodą zbiórki funduszy. Mimo wizerunku glamour, w życiu prywatnym czuła się często samotna. Unikała tłumów na plażach i nie rozumiała, dlaczego fani proszą ją o autografy. Lamarr przyznała, że zajęła się wynalazczością głównie z nudów, ponieważ role filmowe nie stanowiły dla niej żadnego wyzwania intelektualnego.

Aktorka miała specyficzny nawyk wypowiadania się o sobie w trzeciej osobie. Już jako 12-latka wykazała się niezwykłą urodą, wygrywając konkurs piękności w swoim rodzinnym Wiedniu. Była jedną z niewielu emigrantek z nazistowskich Niemiec i Austrii, której udało się w pełni zasymilować w amerykańskiej kulturze, by stać się ikoną Hollywood. Jej uroda i styl życia wpływały na kanony piękna tamtej epoki. Hedy Lamarr prowadziła podwójne życie, łącząc życie hollywoodzkiej gwiazdy z pasją do nauki i inżynierii. Przez dekady była znana głównie z urody, a jej wkład w naukę doceniono szeroko dopiero pod koniec jej życia i po śmierci. Dziś postrzegana jest jako symbol nowoczesnej kobiety, łączącej sztukę z nauką. Jej dorobek, zarówno artystyczny, jak i naukowy, pozostaje inspiracją.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Hedy Lamarr, znana przede wszystkim ze swojej kariery aktorskiej i olśniewającej urody, posiadała również niezwykłe talenty naukowe. Jej życie, naznaczone zarówno blaskiem Hollywood, jak i zaangażowaniem w innowacje technologiczne, stanowi fascynujący przykład wszechstronności. Aktorka, której prawdziwe nazwisko brzmiało Hedwig Eva Maria Kiesler, urodziła się w Wiedniu w 1914 roku. Swoją karierę sceniczną rozpoczęła w Europie, by później podbić Hollywood, gdzie stała się jedną z najjaśniejszych gwiazd.

Jednym z najbardziej zaskakujących aspektów jej życiorysu jest wynalazek, który opracowała wspólnie z kompozytorem George’em Antheilem. W obliczu II wojny światowej, Lamarr i Antheil stworzyli system sterowania radiowego dla torped, oparty na technologii przeskakiwania częstotliwości (frequency hopping). Celem było zapobieżenie zakłóceniom sygnału radiowego przez siły Osi. Choć patent na „Tajemny System Komunikacji” został uzyskany w 1942 roku, Marynarka Wojenna USA początkowo go zignorowała. Technologia ta znalazła szersze zastosowanie dopiero w latach 60., już po wygaśnięciu patentu, co oznacza, że Lamarr nie czerpała z niego bezpośrednich zysków. Jednakże, zasady przez nią opracowane stały się fundamentem dla współczesnych technologii komunikacji bezprzewodowej, takich jak Bluetooth i Wi-Fi.

Kariera aktorska Hedy Lamarr rozpoczęła się w Europie. Zadebiutowała jako statystka w filmie „Pieniądze na ulicy” (1930), a pierwszą mówioną rolę otrzymała w komedii „Burza w szklance wody” (1931). Przełomem okazał się film „Ekstaza” z 1933 roku, który przyniósł jej międzynarodową sławę, ale także kontrowersje ze względu na sceny nagości. W Hollywood, po spotkaniu z Louisem B. Mayerem w 1937 roku, szybko stała się ikoną, promowaną jako „najpiękniejsza kobieta świata”. Największy sukces komercyjny odniosła w filmie „Samson i Dalila” (1949), który był hitem kinowym i zdobył dwa Oscary. Po odejściu z MGM, Lamarr założyła własną firmę produkcyjną, ale jej kariera zaczęła podupadać w latach 50.

Poza ekranem, życie prywatne Hedy Lamarr było burzliwe. Była mężatką sześciokrotnie, a wszystkie związki zakończyły się rozwodami. Aktorka miała troje dzieci. Mimo blasku sławy, Lamarr często czuła się samotna i tęskniła za domem. Jej zainteresowanie technologią, zaszczepione przez ojca, stanowiło dla niej intelektualną ucieczkę od ról filmowych, które uważała za mało rozwijające. To właśnie ta pasja do nauki doprowadziła do stworzenia wynalazku, który wyprzedził swoje czasy.

Hedy Lamarr udowodniła, że można być jednocześnie gwiazdą kina i wizjonerką technologiczną, a jej wynalazek w dziedzinie komunikacji radiowej stanowi klucz do zrozumienia współczesnych technologii bezprzewodowych.

Hedy Lamarr, wybitna postać łącząca świat sztuki i nauki, przypomina nam, że prawdziwy geniusz może objawiać się w najbardziej nieoczekiwanych formach, a jej wynalazek frequency hopping jest fundamentem naszego cyfrowego świata.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr