Johann Strauss: Król Walca, Syn, Nietoperz. Życie i dzieło.

1

Johann Strauss II, urodzony 25 października 1825 roku, na zawsze zapisał się w historii jako „Król Walca”, austriacki kompozytor, skrzypek i dyrygent. Mając 73 lata w chwili śmierci 3 czerwca 1899 roku, pozostawił po sobie imponujący dorobek ponad 500 utworów, w tym walce i operetki, które stały się nieodłączną częścią światowego repertuaru muzycznego. Mimo początkowego sprzeciwu ojca, Johanna Straussa I, młody kompozytor zdołał zrewolucjonizować wiedeńską muzykę taneczną, zdobywając międzynarodowe uznanie i budując dziedzictwo, które trwa do dziś.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 3 czerwca 1899 roku miał 73 lata.
• Żona/Mąż: Poślubił kolejno Henriettę Treffz, Angelikę Dittrich i Adele Deutsch.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Kompozytor muzyki lekkiej, skrzypek, dyrygent.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za „Króla Walca”, skomponował liczne światowej sławy walce i operetki.

Johann Strauss II: Mistrz Walca i Ikona Wiedeńskiej Operetki

Johann Baptist Strauss II, znany powszechnie jako Johann Strauss Młodszy, urodził się 25 października 1825 roku w St Ulrich, w pobliżu Wiednia. Zmarł 3 czerwca 1899 roku, mając 73 lata, pozostawiając po sobie niezrównane dziedzictwo muzyczne. Jego talent jako kompozytora muzyki lekkiej, skrzypka i dyrygenta przyniósł mu miano „Króla Walca”. Jego twórczość, obejmująca ponad 500 utworów, w tym walce, polki, kadryle, a także cenione operetki, na stałe wpisała się do kanonu muzyki klasycznej. Choć wychował się w rodzinie katolickiej, jego żydowskie korzenie, sięgające pradziadka ze strony ojca, stały się obiektem późniejszych prób zafałszowania historii przez nazistów w 1941 roku, którzy usiłowali ukryć jego pochodzenie.

Podstawowe Informacje Biograficzne

Kim był Johann Strauss II?

Johann Strauss II był austriackim kompozytorem, skrzypkiem i dyrygentem, który stał się synonimem wiedeńskiego walca. Jego wpływ na muzykę taneczną i lekką jest nie do przecenienia, a jego kompozycje do dziś bawią i wzruszają słuchaczy na całym świecie. Strauss nie tylko tworzył, ale także aktywnie promował swoją muzykę, prowadząc własne orkiestry i koncertując na najważniejszych scenach Europy i Ameryki.

Data i Miejsce Urodzenia

Johann Strauss II przyszedł na świat 25 października 1825 roku w St Ulrich, miejscowości położonej w malowniczej okolicy Wiednia. Ta data wyznacza początek drogi życiowej i artystycznej kompozytora, który miał odmienić oblicze muzyki tanecznej.

Data i Miejsce Śmierci

Mistrz wiedeńskiego walca, Johann Strauss II, zmarł 3 czerwca 1899 roku w Wiedniu. Jego odejście było ogromną stratą dla świata muzyki, ale jego dzieła żyją do dziś, niosąc radość i piękno kolejnym pokoleniom.

Wiek w Chwili Śmierci

Johann Strauss II zmarł w wieku 73 lat. Jego bogate życie, pełne twórczości i podróży, zakończyło się w Wiedniu, mieście, które stało się jego artystycznym domem i nieustającą inspiracją.

Pochodzenie Rodzinne i Jego Znaczenie

Johann Strauss II był synem słynnego kompozytora Johanna Straussa I i jego pierwszej żony, Marii Anny Streim. Jego pochodzenie było jednak bardziej złożone, gdyż jego pradziadek ze strony ojca był węgierskim Żydem. Ten fakt, choć stanowił integralną część jego tożsamości, stał się przedmiotem późniejszych manipulacji historycznych. W 1941 roku naziści próbowali ukryć żydowskie korzenie kompozytora, fałszując dokumenty. Mimo tych prób, dziedzictwo Johanna Straussa II, łączące różne kultury, pozostaje niezmienne i stanowi cenne świadectwo jego unikalnego pochodzenia.

Rodzina i Życie Prywatne

Rodzice i Rodzeństwo

Johann Strauss II był pierworodnym synem słynnego kompozytora Johanna Straussa I i jego pierwszej żony, Marii Anny Streim. Miał dwóch młodszych braci, Josefa i Eduarda, którzy również podążyli muzyczną ścieżką, stając się kompozytorami muzyki lekkiej. Rodzinne powiązania z muzyką były silne, choć początkowo ojciec sprzeciwiał się karierze syna, widząc dla niego przyszłość w bankowości.

Pierwsze Małżeństwo z Henriettą Treffz

W 1862 roku Johann Strauss II poślubił śpiewaczkę Henriettę Treffz. Ich związek trwał do śmierci Henrietty w 1878 roku. Henrietta była dla kompozytora ważnym wsparciem w życiu osobistym i artystycznym, inspirując go w jego twórczości.

Drugie Małżeństwo z Angeliką Dittrich i Związane z Tym Trudności

Zaledwie sześć tygodni po śmierci Henrietty, Johann Strauss II poślubił aktorkę Angelikę Dittrich. Drugie małżeństwo okazało się jednak nieszczęśliwe. Kompozytor musiał zmierzyć się z trudnościami prawnymi i kościelnymi, ponieważ Kościół rzymskokatolicki odmówił mu udzielenia rozwodu, co skomplikowało jego sytuację osobistą i społeczną.

Zmiana Wyznania i Narodowości

Aby móc ponownie się ożenić i ułożyć sobie życie po trudnym drugim małżeństwie, Johann Strauss II podjął decyzję o zmianie wyznania oraz narodowości. W 1887 roku został obywatelem Saxe-Coburg-Gotha. Był to znaczący krok, który pozwolił mu na kontynuowanie życia osobistego i artystycznego w nowej, bardziej stabilnej rzeczywistości.

Trzecie Małżeństwo z Adele Deutsch

W sierpniu 1887 roku Johann Strauss II poślubił Adele Deutsch. Adele okazała się jego muzą i wsparciem w późnych latach twórczości. Ich związek był harmonijny i przyniósł kompozytorowi spokój oraz inspirację do dalszej pracy artystycznej, pozwalając mu cieszyć się ostatnimi latami życia.

Kariera Zawodowa

Edukacja Muzyczna

Edukację muzyczną Johann Strauss II rozpoczął potajemnie, wbrew woli ojca. Uczył się gry na skrzypcach pod okiem Franza Amona, pierwszego skrzypka w orkiestrze jego ojca. Ta tajna nauka była wyrazem jego pasji i determinacji, która pozwoliła mu rozwijać talent w ukryciu.

Debiut Kompozytorski i Pierwsze Sukcesy

Przełomowym momentem w karierze Johanna Straussa II był jego debiut jako kompozytora w październiku 1844 roku w kasynie Dommayera w Hietzing. Mimo prób sabotowania jego występu przez ojca, Johann odniósł ogromny sukces, a jego walce, takie jak „Sinngedichte” i „Gunstwerber”, zapoczątkowały jego drogę do sławy i uznania.

Stanowisko Kapelmistrza i Zaangażowanie w Życie Muzyczne Wiednia

W 1845 roku, rok po swoim imponującym debiucie, Johann Strauss II otrzymał prestiżowe stanowisko kapelmistrza 2. Wiedeńskiego Pułku Obywatelskiego. Ta nominacja umocniła jego pozycję jako cenionego muzyka i pozwoliła mu na jeszcze głębsze zaangażowanie w życie muzyczne Wiednia, stając się jego ważnym przedstawicielem.

Wpływ Rewolucji 1848 Roku na Karierę

Rewolucja 1848 roku wywarła znaczący wpływ na życie Johanna Straussa II. Opowiedział się po stronie rewolucjonistów, co skutkowało aresztowaniem za publiczne wykonanie „Marsylianki”. Jego polityczna przeszłość spowodowała, że dwukrotnie odrzucono jego kandydaturę na stanowisko dyrektora muzyki dworskiej, co było dla niego znaczącym rozczarowaniem i przeszkodą w karierze.

Połączenie Orkiestr po Śmierci Ojca

Po śmierci ojca w 1849 roku, Johann Strauss II podjął ważną decyzję o połączeniu obu orkiestr – swojej własnej i ojca. Następnie rozpoczął intensywną działalność koncertową, co pozwoliło mu na umocnienie swojej pozycji na wiedeńskiej scenie muzycznej i rozwinięcie swojego repertuaru, czyniąc go dominującą postacią.

Dążenie do Uzyskania Tytułu Dyrektora Muzyki Dworskiej

Mimo początkowych trudności związanych z jego przeszłością polityczną, Johann Strauss II starał się odzyskać względy monarchii. Dedykował marsze patriotyczne cesarzowi Franciszkowi Józefowi I, co było wyrazem jego lojalności i chęci powrotu na dwór cesarski. Te starania przyniosły w końcu oczekiwany rezultat i otworzyły drzwi do dalszego rozwoju kariery.

Otrzymanie Tytułu Dyrektora Muzyki na Balach Dworskich

Ostatecznie, w 1863 roku, ciężka praca i determinacja Johanna Straussa II zostały nagrodzone. Otrzymał upragniony tytuł dyrektora muzyki na balach dworskich (KK Hofballmusikdirektor). Było to zwieńczenie jego starań o uznanie na najwyższym poziomie i potwierdzenie jego pozycji jako czołowego muzyka Wiednia.

Muzyka i Najsłynniejsze Dzieła

Najsłynniejsze Walce

Do najbardziej ikonicznych utworów Johanna Straussa II należą jego walce, które zdobyły światowe uznanie i stały się symbolami wiedeńskiej elegancji. Wśród nich niezaprzeczalnie wyróżniają się kompozycje takie jak „Nad pięknym modrym Dunajem” (The Blue Danube) oraz „Walc Cesarski” (Kaiser-Walzer). Te dzieła, pełne melodyjności i tanecznego rytmu, poruszają serca słuchaczy do dziś.

Inne Znane Utwory Taneczne

Poza walcami, Strauss II skomponował wiele innych, równie popularnych utworów tanecznych. Wśród nich na uwagę zasługują słynne „Opowieści Lasku Wiedeńskiego” oraz energetyczna „Tritsch-Tratsch-Polka”. Te kompozycje, pełne życia i radości, doskonale oddają atmosferę wiedeńskich salonów i balów, stanowiąc ważny element jego dorobku.

Filary Repertuaru Operetkowego

Johann Strauss II wniósł również ogromny wkład w rozwój gatunku operetki, tworząc dzieła, które stanowią filary repertuaru światowych teatrów muzycznych. Do najważniejszych należą „Zemsta nietoperza” (Die Fledermaus) oraz „Baron cygański” (Der Zigeunerbaron). Te operetki, łączące humor, liryzm i błyskotliwą muzykę, cieszą się niesłabnącą popularnością i są dowodem jego wszechstronności.

Uznanie Wśród Innych Kompozytorów

Twórczość Johanna Straussa II cieszyła się wielkim uznaniem wśród innych wielkich kompozytorów epoki. Richard Wagner był wielkim fanem jego walca „Wino, kobieta i śpiew”. Szczególnie bliska relacja łączyła go z Johannesem Brahmsem, który był jego przyjacielem. Brahms, doceniając kunszt Straussa, podpisał się kiedyś na wachlarzu żony kompozytora nutami „Nad pięknym modrym Dunajem” z charakterystycznym dopiskiem: „Niestety NIE autorstwa Johannesa Brahmsa”, co świadczy o jego unikalnym talencie.

Międzynarodowe Sukcesy i Podróże

Występy w Rosji

W latach 1856–1865 Johann Strauss II regularnie odwiedzał Rosję, gdzie występował w Pawilonie Vauxhall w Pawłowsku. Jego koncerty cieszyły się ogromnym powodzeniem, a jego muzyka zyskiwała coraz szersze grono fanów na wschodzie Europy, umacniając jego międzynarodową pozycję.

Podróż do Stanów Zjednoczonych

W 1872 roku Johann Strauss II przyjął zaproszenie Patricka Gilmore’a i udał się do Stanów Zjednoczonych, aby wziąć udział w obchodach setnej rocznicy uzyskania przez Amerykanów niepodległości. Ta podróż była świadectwem jego międzynarodowej sławy i otwartości na nowe doświadczenia artystyczne.

„Monster Concert” w Bostonie

Podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Bostonie, Johann Strauss II poprowadził niezwykłe wydarzenie – „Monster Concert”. Dyrygował orkiestrą liczącą ponad 1000 wykonawców, co było spektakularnym pokazem jego talentu i skali jego popularności w Ameryce.

Popularność w USA i Anegdoty z Nią Związane

Popularność Straussa w USA była tak ogromna, że fanki często prosiły go o pukle jego włosów. Aby ochronić fryzurę mistrza, jego lokaj wpadł na niecodzienny pomysł, wykorzystując futro z czarnego nowofundlanda kompozytora, które rozdawał wielbicielkom jako „autentyczne włosy Straussa”. Ta anegdota świadczy o niezwykłym uwielbieniu, jakim darzono w tym czasie kompozytora.

Zdrowie i Ostatnie Lata Życia

Problemy Zdrowotne i Załamania Nerwowe

Przez całe życie Johann Strauss II zmagał się z licznymi problemami zdrowotnymi. Cierpiał na hipochondrię i różne fobie, które utrudniały mu codzienne funkcjonowanie. W 1853 roku, pod wpływem ogromnego obciążenia pracą, przeszedł poważne załamanie nerwowe. Zmusiło go to do przekazania prowadzenia orkiestry swojemu bratu, Josefowi, aby móc choć na chwilę odpocząć i odzyskać siły.

Praca nad Baletem „Aschenbrödel”

Mimo problemów zdrowotnych, Johann Strauss II pozostał aktywny twórczo do końca życia. W chwili śmierci pracował nad baletem „Aschenbrödel”, co było kolejnym dowodem jego nieustającego zaangażowania w sztukę i chęci tworzenia nowych dzieł, które wzbogaciłyby jego spuściznę.

Śmierć i Miejsce Pochówku

Johann Strauss II zmarł 3 czerwca 1899 roku w Wiedniu w wyniku zapalenia płuc. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Zentralfriedhof), w miejscu spoczynku wielu wybitnych postaci kultury austriackiej, co stanowi symboliczne uhonorowanie jego miejsca w historii.

Kontrowersje i Dziedzictwo

Pakt Braci i Zniszczenie Archiwów

Bracia Josef i Eduard Strauss zawarli między sobą pakt, zgodnie z którym ten, który przeżyje drugiego, miał zniszczyć ich wspólne archiwa. Wypełniając tę obietnicę, w 1907 roku Eduard Strauss spalił ogromną część oryginalnych archiwów orkiestrowych w fabryce pieców. Była to tragiczna strata dla historii muzyki, choć miała na celu spełnienie braterskiej przysięgi.

Rywalizacja z Jacques’em Offenbacha

W dziedzinie operetki, Johann Strauss II musiał mierzyć się z wielkimi sukcesami Jacques’a Offenbacha. Obaj kompozytorzy byli czołowymi postaciami tego gatunku, a ich twórczość często porównywano, choć każdy z nich posiadał swój unikalny styl i wkład w rozwój operetki, tworząc odrębne dziedzictwo artystyczne.

Najważniejsze Dzieła

Dorobek kompozytorski Johanna Straussa II jest niezwykle bogaty i obejmuje różnorodne formy muzyczne. Poniżej przedstawiono jego najbardziej znane i cenione kompozycje:

• Walce:

  • „Nad pięknym modrym Dunajem” (The Blue Danube)
  • „Walc Cesarski” (Kaiser-Walzer)
  • „Opowieści Lasku Wiedeńskiego”
  • „Wino, kobieta i śpiew”

• Polki:

  • „Tritsch-Tratsch-Polka”

• Operetki:

  • „Zemsta nietoperza” (Die Fledermaus)
  • „Baron cygański” (Der Zigeunerbaron)

• Balet:

  • „Aschenbrödel” (praca niedokończona w chwili śmierci)

Kluczowe Fakty z Życia i Kariery

Warto wiedzieć: Pomimo początkowego sprzeciwu ojca, który planował dla niego karierę bankiera, Johann Strauss II, dzięki potajemnej edukacji muzycznej i wsparciu matki, zdołał zrealizować swoje artystyczne powołanie. Jego debiut w 1844 roku okazał się wielkim sukcesem, mimo prób sabotowania go przez ojca, co świadczy o jego determinacji.

Warto wiedzieć: Johann Strauss II musiał podjąć trudne decyzje życiowe, w tym zmianę wyznania i narodowości w 1887 roku, aby móc ponownie się ożenić po nieszczęśliwym drugim małżeństwie. Został wówczas obywatelem Saxe-Coburg-Gotha, co świadczy o jego determinacji w dążeniu do osobistego szczęścia, pomimo przeciwności losu.

Muzeum i Upamiętnienie w Wiedniu

W Wiedniu znajduje się dawna rezydencja Johanna Straussa II przy Praterstrasse, która obecnie jest częścią Muzeum Wiednia. Miejsce to stanowi ważne centrum upamiętniające życie i twórczość kompozytora, pozwalając odwiedzającym na bliższe poznanie jego historii i dziedzictwa artystycznego.

Inspiracja dla Kina

Twórczość i życie Johanna Straussa II stały się inspiracją dla wielu filmowców. Alfred Hitchcock nakręcił o nim film biograficzny „Waltzes from Vienna” w 1934 roku. Później, Walt Disney, po wizycie w Wiedniu, stworzył film „The Waltz King” w 1963 roku, doceniając wkład Straussa w kulturę światową i jego niezapomnianą muzykę.

Tradycja Koncertów Noworocznych i Dziedzictwo

Dziedzictwo Johanna Straussa II jest corocznie celebrowane przez Filharmoników Wiedeńskich, zwłaszcza podczas słynnych Koncertów Noworocznych. Tradycja prowadzenia orkiestry ze skrzypcami w ręku (tzw. Vorgeiger) jest do dziś kontynuowana, przypominając o wkładzie kompozytora w rozwój muzyki tanecznej i jego niezmienną rolę w kulturze muzycznej. Jego muzyka, pełna piękna i radości, nadal króluje na światowych scenach, utrwalając jego pozycję jako niekwestionowanego „Króla Walca” i zapewniając mu wieczne miejsce w historii muzyki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Strauss_II