John Cabot (Giovanni Caboto): Angielski podróżnik Henryka VII (1461)

0

John Cabot, urodzony prawdopodobnie około 1450 roku, zasłynął jako wenecki żeglarz i odkrywca, który jako jeden z pierwszych Europejczyków od czasów wikingów dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej. Na rok 2024 miałby około 574 lat. Jego najważniejszym osiągnięciem było odkrycie nowych ziem dla korony angielskiej w 1497 roku, co otworzyło drogę do dalszych eksploracji i kolonizacji kontynentu. Był mężem Mattea i ojcem trzech synów, z których najbardziej znany był Sebastian Cabot, również słynny odkrywca i kartograf. Życie Cabota, pełne handlu, podróży i ryzykownych przedsięwzięć, stanowi ważny rozdział w historii odkryć geograficznych.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2024 miałby około 574 lat.
• Żona/Mąż: Mattea
• Dzieci: Ludovico, Sebastian, Sancto
• Zawód: Żeglarz, odkrywca, kupiec
• Główne osiągnięcie: Dotarcie do wybrzeży Ameryki Północnej w 1497 roku.

Podstawowe informacje o Johnie Cabocie

Prawdziwe imię i warianty nazwiska

Chociaż powszechnie znany jako John Cabot, jego pierwotne imię brzmiało Giovanni Caboto. Sam żeglarz posługiwał się wenecką formą „Zuan Chabotto”. Jego życie i podróże sprawiły, że w różnych dokumentach można napotkać wiele wariantów jego nazwiska, w tym Giovanni Caboto, Giovanni Chabotte, Juan Caboto czy Jean Caboto. Ta różnorodność odzwierciedla jego wielokulturowe doświadczenia i kontakty w europejskich kręgach.

Data i miejsce urodzenia

Za przybliżoną datę narodzin Johna Cabota przyjmuje się rok 1450. Precyzyjne miejsce jego urodzenia pozostaje nieustalone, jednak jako potencjalne lokalizacje wskazuje się włoskie miejscowości Gaeta (prowincja Latina) lub Castiglione Chiavarese (prowincja Genua). Oba te regiony, o silnych tradycjach morskich, z pewnością miały wpływ na jego późniejszą karierę żeglarską.

Obywatelstwo i rezydencja

W 1476 roku John Cabot uzyskał pełne obywatelstwo Republiki Weneckiej. Proces ten wymagał od niego zamieszkania w Wenecji przez co najmniej piętnaście lat, co świadczyło o jego ugruntowanej pozycji i zaangażowaniu w życie tego ważnego ośrodka handlowego i morskiego. Posiadanie weneckiego obywatelstwa otworzyło mu drogę do aktywnego udziału w handlu morskim.

Wizerunek historyczny

Najbardziej rozpoznawalnym przedstawieniem Johna Cabota jest malowidło ścienne autorstwa Giustino Menescardiego, wykonane w 1762 roku w weneckim Pałacu Dożów. Obraz ten, ukazujący Cabota w tradycyjnym weneckim stroju, stał się ikonicznym wizerunkiem odkrywcy, choć powstał wiele lat po jego śmierci.

Rodzina i życie prywatne Johna Cabota

Małżeństwo

Około 1470 roku John Cabot poślubił kobietę imieniem Mattea. Jej obecność była istotna w jego burzliwym życiu, towarzysząc mu w zmianach miejsca zamieszkania i dzieląc losy jego kariery. Wierność i wsparcie Mattea stanowiły z pewnością oparcie dla podróżnika.

Potomstwo

John Cabot miał trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. Wszyscy synowie zostali wymienieni w królewskim patencie wydanym przez Henryka VII w 1496 roku, co podkreśla zaangażowanie całej rodziny w jego przedsięwzięcia, zwłaszcza te związane z odkryciami. Ich obecność w dokumentach królewskich świadczy o znaczeniu rodziny Cabot dla angielskiej korony w tamtym okresie.

Syn Sebastian

Sebastian Cabot, jeden z synów Johna, sam stał się uznanym odkrywcą i kartografem. To jemu przypisuje się kluczową informację o genueńskim pochodzeniu jego ojca. Jego własne podróże i prace kartograficzne znacząco przyczyniły się do rozwoju wiedzy o Nowym Świecie.

Kariera i wczesna działalność Johna Cabota

Przynależność do elity

W 1471 roku John Cabot został członkiem prestiżowej Scuola Grande di San Giovanni Evangelista w Wenecji. Przynależność do tej konfraterni, skupiającej szanowanych i wpływowych mieszkańców miasta, świadczyła o jego ugruntowanej pozycji i dobrym statusie społecznym w tym okresie.

Handel śródziemnomorski i wiedza o towarach

Po uzyskaniu obywatelstwa weneckiego w 1476 roku, John Cabot aktywnie uczestniczył w handlu morskim na wschodzie. Dokument z 1483 roku, wspominający o sprzedaży niewolnika na Krecie, jest jednym z nielicznych świadectw jego bezpośredniej działalności handlowej. Lata doświadczeń w handlu po Morzu Śródziemnym wyposażyły go w unikalną wiedzę o pochodzeniu cennych towarów luksusowych, takich jak przyprawy i jedwab. Ta wiedza była kluczowa dla jego późniejszych planów odkrywczych, mających na celu znalezienie nowych szlaków handlowych.

Działalność inżynieryjna w Hiszpanii

Po opuszczeniu Wenecji, Cabot przeniósł się do Hiszpanii, gdzie zajmował się między innymi inżynierią. W Walencji proponował ulepszenia dla lokalnego portu, a w 1494 roku pracował w Sewilli nad projektem kamiennego mostu nad rzeką Gwadalkiwir. Te przedsięwzięcia ukazują jego wszechstronność i umiejętności wykraczające poza żeglarstwo.

Ekspedycje i odkrycia Johna Cabota

Pierwsza nieudana próba (1496)

Pierwsza wyprawa Johna Cabota pod flagą Anglii, mająca na celu odkrycie nowych ziem, zakończyła się fiaskiem. Przyczyny niepowodzenia obejmowały problemy z załogą, braki w zaopatrzeniu oraz niefortunne warunki pogodowe, które uniemożliwiły skuteczną eksplorację. Mimo tego niepowodzenia, Cabot nie zrezygnował z dalszych prób.

Przełomowa wyprawa statkiem „Matthew” (1497)

Druga ekspedycja, która okazała się przełomowa, wyruszyła z Bristolu 2 maja 1497 roku. Na pokładzie niewielkiego, 50-tonowego statku „Matthew”, John Cabot wyruszył w podróż, która miała na zawsze zmienić historię odkryć geograficznych. 24 czerwca 1497 roku dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej, stając się pierwszym Europejczykiem w tym regionie od czasów wikingów. Jego odkrycie otworzyło drogę dla kolejnych europejskich eksploracji kontynentu.

Lądowanie i symboliczne przejęcie ziemi

Podczas swojej kluczowej wyprawy w 1497 roku, John Cabot dokonał symbolicznego przejęcia odkrytych ziem. Wznosząc sztandary weneckie i papieskie, ogłosił te tereny własnością króla Anglii, Henryka VII. Ten akt formalnie potwierdził angielskie roszczenia do nowych terytoriów, co miało dalekosiężne konsekwencje polityczne i historyczne.

Ostatnia tajemnicza wyprawa (1498)

W maju 1498 roku John Cabot wyruszył z Bristolu z flotą pięciu statków, rozpoczynając swoją ostatnią, owianą tajemnicą ekspedycję. Przez wieki sądzono, że zaginął bez wieści podczas tej wyprawy, a jego losy pozostały nieznane, co przez lata fascynowało historyków.

Alternatywna teoria powrotu

Historyczka Alwyn Ruddock wysunęła kontrowersyjną tezę, która podważa tradycyjne przekazy. Według jej badań, Cabot mógł powrócić z ostatniej wyprawy wiosną 1500 roku, po dwuletniej eksploracji wybrzeża Ameryki Północnej, która mogła sięgnąć aż do Zatoki Chesapeake. Hipoteza ta, choć wymaga dalszych dowodów, sugeruje, że losy odkrywcy mogły potoczyć się inaczej.

Finanse i sponsoring wypraw Johna Cabota

Królewski patronat

Kluczowe dla powodzenia wypraw Cabota było uzyskanie wsparcia od króla Anglii, Henryka VII. Król wydał mu listy patentowe 5 marca 1496 roku, które upoważniały Cabota do odkrywania ziem „pogan i niewiernych” pod angielską banderą. Ten królewski patronat stanowił fundament dla jego morskich podróży i eksploracji.

Wsparcie od florenckich bankierów

Badania historyczne potwierdzają, że John Cabot nie polegał wyłącznie na finansowaniu królewskim. W marcu 1496 roku otrzymał 50 nobli od londyńskiego oddziału florenckiego domu bankowego Bardi. Ten zastrzyk finansowy od wpływowych bankierów z pewnością pomógł w przygotowaniu i realizacji jego ekspedycji, świadcząc o tym, że jego plany były postrzegane jako obiecujące.

Nagrody za odkrycie

Sukces wyprawy w 1497 roku został sowicie nagrodzony przez króla Henryka VII. Po powrocie do Anglii, Cabot otrzymał nagrodę w wysokości 10 funtów. Co więcej, król przyznał mu dożywotnią pensję w wysokości 20 funtów rocznie, co było znaczącym wyrazem uznania dla jego osiągnięć i motywacją do dalszej działalności.

Kontrowersje i mniej znane fakty związane z Johnem Cabotem

Ucieczka przed długami

Życie Johna Cabota nie było wolne od problemów finansowych. W listopadzie 1488 roku musiał potajemnie opuścić Wenecję, będąc niewypłacalnym dłużnikiem. Jego wierzyciele wysłali za nim list gończy, co stanowiło poważne zawirowanie w jego wczesnej karierze.

Spór o miejsce lądowania

Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów odkryć Cabota jest dokładne miejsce jego lądowania w Ameryce Północnej w 1497 roku. Do dziś trwa rywalizacja o to, gdzie dokładnie Cabot postawił stopę. Wśród głównych kandydatów wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador, a nawet stan Maine. Brak jednoznacznych dowodów sprawia, że dyskusja ta wciąż jest żywa.

Zniszczone badania Alwyn Ruddock

Ważnym, choć tragicznym, elementem w historii badań nad życiem Cabota, są zniszczone badania historyczki Alwyn Ruddock. Przed śmiercią w 2005 roku nakazała ona zniszczenie wszystkich swoich notatek. Ten akt sprawił, że historycy musieli podjąć żmudne wysiłki, aby odtworzyć jej odkrycia i hipotezy, co stanowiło znaczącą przeszkodę w dalszym poznaniu jego biografii.

Ciekawostki

Porównania do Kolumba i miano „Wielkiego Admirała”

Sukcesy Johna Cabota były dostrzegane przez współczesnych. Często porównywano go do Krzysztofa Kolumba, nazywając go „kolejnym Genueńczykiem jak Kolumb”. Po sukcesie wyprawy w 1497 roku, Londyn oszalał na jego punkcie, a mieszkańcy miasta nazywali go „Wielkim Admirałem”, co świadczy o ogromnym entuzjazmie i uznaniu.

Brak kontaktu z ludźmi podczas wyprawy

Jednym z najbardziej intrygujących faktów dotyczących najważniejszej wyprawy Cabota w 1497 roku jest to, że mimo znalezienia śladów bytności człowieka, sam Cabot i jego załoga nie spotkali ani jednej rdzennej osoby. Ten brak bezpośredniego kontaktu jest zastanawiającym elementem tej historycznej podróży.

Potencjalny religijny towarzysz w wyprawie z 1498 roku

W wyprawie z 1498 roku, która zakończyła się tajemniczym zniknięciem floty, prawdopodobnie brał udział włoski zakonnik Giovanni Antonio de Carbonariis. Istnieje hipoteza, że mógł on odegrać rolę w próbie założenia pierwszej chrześcijańskiej misji na Nowej Fundlandii, dodając duchowy wymiar do tej ekspedycji.

Oficjalne obchody 500. rocznicy wyprawy

Znaczenie odkryć Johna Cabota zostało oficjalnie uznane w 1997 roku, w 500. rocznicę jego przełomowej wyprawy. Rządy Kanady i Wielkiej Brytanii uroczyście uznały Cape Bonavista na Nowej Fundlandii za miejsce lądowania Cabota, co stanowiło ostateczne potwierdzenie jego historycznego wkładu w odkrywanie Ameryki Północnej.

Podsumowanie kluczowych informacji

Chronologia życia i kariery Johna Cabota

Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty i wydarzenia z życia i kariery Johna Cabota, ułatwiając chronologiczne zrozumienie jego drogi:

Kluczowe informacje o finansowaniu i wsparciu

Finansowanie wypraw Johna Cabota opierało się na wsparciu królewskim i prywatnych inwestycjach, co podkreśla znaczenie jego przedsięwzięć dla ówczesnej polityki i handlu. Król Henryk VII wydał mu kluczowe listy patentowe, a wsparcie od florenckiego domu bankowego Bardi umożliwiło realizację ekspedycji. Sukcesy zostały nagrodzone przez króla finansowo, co stanowiło wyraz uznania dla jego osiągnięć.

Rywalizacja o miejsce lądowania

Do dziś trwa debatka naukowa dotycząca dokładnego miejsca lądowania Johna Cabota w Ameryce Północnej w 1497 roku. Wśród potencjalnych lokalizacji wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador, a nawet stan Maine. Brak jednoznacznych dowodów sprawia, że dyskusja ta jest nadal żywa wśród historyków.

John Cabot, dzięki swojej determinacji i odwadze, odegrał kluczową rolę w historii odkryć geograficznych, otwierając Europie drogę do poznania i zasiedlenia Nowego Świata. Jego podróże i odkrycia stanowią ważny rozdział w dziejach eksploracji.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Cabot