Li Bai, znany również jako Li Po, był wybitnym chińskim poetą żyjącym w okresie dynastii Tang, uważanym za jedną z najważniejszych postaci „Złotego Wieku” poezji chińskiej. Urodzony w 701 roku, na rok 2024 ma 1323 lata. Jego twórczość, obejmująca około 1000 wierszy, do dziś stanowi wzór dla pokoleń, inspirując także artystów na Zachodzie. Mimo braku oficjalnego wykształcenia urzędniczego, Li Bai służył na dworze cesarskim, gdzie jego talent był tak ceniony, że sam cesarz podawał mu jedzenie.
Jako jeden z najwybitniejszych twórców w historii chińskiej literatury, Li Bai (李白 w pinyin: Lǐ Bái) pozostaje postacią fascynującą, owianą legendami i podziwem. Jego życie, pełne podróży, dworskich intryg, a także zamiłowania do wina i wolności, odzwierciedla ducha epoki, w której żył. Znany również jako Li Po lub Li Bo (wersja literacka), poeta ten stał się symbolem chińskiej sztuki poetyckiej, a jego dzieła do dziś inspirują artystów i czytelników na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 1323 lata (na rok 2024)
- Żona/Mąż: Znane są cztery małżeństwa, szczegóły ograniczono.
- Dzieci: Brak szczegółowych informacji w tekście.
- Zawód: Poeta, urzędnik dworski (nieformalnie).
- Główne osiągnięcie: Uznany za „Nieśmiertelnego Poety” (Shixian), jeden z filarów „Złotego Wieku” poezji chińskiej.
Kim jest Li Bai?
Li Bai (Lǐ Bái) to jeden z najwybitniejszych chińskich poetów, którego twórczość jest nierozłącznie związana z okresem dynastii Tang. Uznawany za centralną postać chińskiej poezji, jego dzieła wywarły ogromny wpływ na rozwój literatury i kultury nie tylko w Chinach, ale również poza ich granicami. Poeta ten, żyjący w latach 701-762, osiągnął status, który przetrwał wieki, stając się ikoną chińskiej sztuki.
Podstawowe informacje o Li Bai
Prawdziwe imię i warianty zapisu
Głównym i najbardziej rozpoznawalnym imieniem tego wybitnego twórcy jest Li Bai, zapisywane w pinyin jako Lǐ Bái. Jednakże, ze względu na specyfikę wymowy chińskiego znaku „白”, jego imię jest również znane w wariantach Li Po lub Li Bo, które często pojawiają się w wersjach literackich. Te różne formy zapisu odzwierciedlają ewolucję języka i jego interpretacji na przestrzeni wieków, jednocześnie podkreślając uniwersalność i trwałość jego twórczości. Znany też jako Li, jego imię jest rozpoznawalne w różnych formach.
Data i miejsce urodzenia
Li Bai urodził się w 701 roku. Jego narodziny miały miejsce w mieście Suyab, położonym na terenie dzisiejszego Kirgistanu. W tamtym czasie obszar ten stanowił pogranicze ówczesnych Chin, a rodzina przyszłego poety prowadziła tam swoje interesy. To nietypowe miejsce urodzenia, poza głównymi ośrodkami chińskiej cywilizacji, mogło wpłynąć na jego późniejszą, swobodną i niekonwencjonalną postawę.
Imiona grzecznościowe i artystyczne
Poeta posługiwał się imieniem grzecznościowym Taibai (太白). To imię, oznaczające dosłownie „Wielką Biel”, było w starożytnych Chinach nazwą planety Wenus. Użycie takiego imienia grzecznościowego nadawało mu pewien mistyczny, niebiański wymiar, który często odzwierciedlał się w jego poezji, pełnej odniesień do kosmosu i natury.
Tytuły i przydomki nadane przez współczesnych
W historii chińskiej literatury Li Bai jest postacią obdarzoną licznymi, barwnymi przydomkami, które podkreślają jego wyjątkowość i geniusz. Do najbardziej znanych należą „Nieśmiertelny Poeta” (Shixian), który odzwierciedla jego ponadczasowy talent i wpływ, „Nieśmiertelny Picia” (Jiuxiān), nawiązujący do jego zamiłowania do alkoholu i swobody, oraz „Wygnany Nieśmiertelny” (Zhéxiānrén), który odnosi się do jego burzliwego życia i okresów wygnania. These nicknames highlight his legendary status.
Poeta-Błędny Rycerz
Li Bai był również nazywany „Poetą-Błędnym Rycerzem” (Shīxiá). Ten przydomek podkreślał nie tylko jego odwagę i niezależność, ale także biegłość w posługiwaniu się mieczem. W młodości aktywnie praktykował sztuki walki, co wpisywało się w tradycję youxia, czyli rycerstwa wędrownego, cenionego za honor i sprawiedliwość.
Życie prywatne Li Bai
Tajemnicze pochodzenie i status rodziny
Rodzina Li Bai, w tym jego ojciec Li Ke, podjęła decyzję o potajemnym przeniesieniu się do Syczuanu, w okolice Chengdu. Przeprowadzka ta miała miejsce, gdy przyszły poeta miał około pięciu lat i odbyła się bez oficjalnego zezwolenia władz. To początkowe ukrywanie się i niejasny status rodziny mogły wpłynąć na jego późniejszą skłonność do życia na uboczu oficjalnych struktur państwowych.
Królewskie aspiracje genealogiczne
Li Bai twierdził, że posiada powiązania genealogiczne z rodem królewskim dynastii Tang. Swoje korzenie wywodził od Li Gao, szlachetnego założyciela państwa Zachodnie Liang. Te aspiracje, choć być może niepotwierdzone, świadczyły o jego ambicjach i chęci przypisania sobie szlachetnego pochodzenia, co w ówczesnych Chinach miało duże znaczenie społeczne.
Małżeństwa i relacje rodzinne
W swoim życiu poeta żenił się aż cztery razy. Często jego wybory małżeńskie padały na kobiety pochodzące z wpływowych rodów, co mogło być związane z jego ambicjami społecznymi lub ułatwiać mu dostęp do kręgów władzy. Szczegóły dotyczące jego związków i życia rodzinnego nie są jednak tak szeroko znane jak jego twórczość.
Burzliwa młodość i kodeks rycerski
Zanim Li Bai ukończył dwadzieścia lat, jego życie było naznaczone licznymi przygodami. W swojej autobiografii przyznał, że w wieku piętnastu lat z pasją trenował szermierkę. Działał zgodnie z tradycją błędnego rycerstwa (youxia), a jego życie było pełne wyzwań i konfrontacji, włączając w to incydenty, w których, jak sam przyznał, zabił kilku mężczyzn.
Kariera i twórczość Li Bai
Status „Złotego Wieku” literatury
Li Bai, wraz ze swoim bliskim przyjacielem Du Fu, jest uważany za filar rozkwitu poezji dynastii Tang. Ten okres, trwający od VII do IX wieku, jest powszechnie określany jako „Złoty Wiek Poezji Chińskiej”, czas bezprecedensowego rozwoju sztuki i literatury, w którym ich twórczość odegrała kluczową rolę.
Dorobek literacki
Do czasów współczesnych zachowało się około 1000 wierszy przypisywanych Li Baiowi. Jego dorobek literacki jest niezwykle bogaty i różnorodny, obejmując tematykę natury, przyjaźni, samotności, przemijania, a także radości życia i wina.
Służba na dworze cesarskim
Dzięki rekomendacji taoistycznego kapłana Wu Yuna, Li Bai został wezwany przez cesarza Xuanzonga do stolicy Chang’an w 742 roku. Jego talent poetycki zrobił tak ogromne wrażenie na władcy, że jego obecność na dworze była niezwykłym wyróżnieniem, świadczącym o jego wyjątkowym statusie.
Cesarz podający zupę
Cesarz Xuanzong był tak zachwycony talentem Li Baia, że osobiście podawał mu jedzenie i przygotowywał dla niego zupę. Było to wydarzenie niespotykane w historii chińskiego dworu, świadczące o ogromnym szacunku, jakim darzono poetę, i podkreślające jego niezwykłą pozycję w ówczesnym świecie.
Brak oficjalnego wykształcenia urzędniczego
Pomimo posiadania rozległej wiedzy i wyraźnych ambicji politycznych, Li Bai nigdy nie przystąpił do państwowych egzaminów urzędniczych. Zamiast tej tradycyjnej ścieżki kariery, wybrał drogę protekcji politycznej, opierając się na rekomendacjach i osobistych kontaktach, co było zgodne z jego wolnym duchem.
Osiągnięcia i uznanie Li Bai
Uznanie za „Bóstwo Poezji”
Li Bai osiągnął najwyższy możliwy status w chińskiej kulturze – został uznany za „Nieśmiertelnego Poety” (Shixian). Jego wiersze stały się wzorcami dla przyszłych pokoleń, a jego imię stało się synonimem poetyckiego geniuszu.
Wpływ na kulturę Zachodu
Wpływ Li Baia wykracza daleko poza granice Chin. W 1915 roku słynny amerykański poeta Ezra Pound opublikował zbiór „Cathay”, w którym aż 11 z 19 wierszy stanowiły adaptacje utworów Li Baia. Ta publikacja przyczyniła się do popularyzacji chińskiej poezji na Zachodzie i otworzyła drogę dla dalszych przekładów i interpretacji dzieł Li.
Inspiracje i oddziaływanie twórczości Li Bai
Inspiracja dla Gustava Mahlera
Twórczość Li Baia stała się fundamentem dla jednego z najbardziej poruszających dzieł muzyki klasycznej. Cykl pieśni symfonicznych „Das Lied von der Erde” (Pieśń o ziemi) autorstwa Gustava Mahlera, opiera się na tekstach i nastrojach zawartych w wierszach chińskiego poety. Ten muzyczny hołd świadczy o uniwersalności i ponadczasowości przekazu Li Baia.
Wpływ na Beat Generation
W XX wieku postać Li Baia stała się ikoną dla amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego buntowniczy duch, zamiłowanie do wolności i poszukiwanie głębszego sensu życia rezonowały z ideami tej grupy literackiej.
Osobowość i działalność Li Bai
Hojność wobec potrzebujących
Li Bai znany był nie tylko ze swojego talentu poetyckiego, ale także z wielkiego serca. W ciągu zaledwie roku rozdał ogromną część swojego majątku potrzebującym przyjaciołom i ubogim, których spotykał na swojej drodze. Ta hojność świadczy o jego empatycznym podejściu do życia i ludzi.
Zamiłowanie do wina i wolności
Poeta był znany z niepohamowanego apetytu na życie i alkohol. Jego zamiłowanie do wina często towarzyszyło procesowi twórczemu, a jego wiersze pełne są odniesień do trunków i radości płynącej z ich spożywania. Współtworzył nieformalne stowarzyszenie „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”, co podkreślało jego nonkonformistyczny styl życia i poszukiwanie wolności.
Kontrowersje i skandale w życiu Li Bai
Udział w rebelii i wyrok śmierci
Podczas buntu An Lushana, Li Bai zaangażował się w działalność polityczną po stronie księcia Yong. Działanie to zostało uznane za zdradę stanu, co doprowadziło do skazania poety na śmierć.
Uratowany przez generała
Wyrok śmierci na Li Baia został zamieniony na wygnanie dzięki interwencji wpływowych przyjaciół, w tym generała Guo Ziyi, któremu Li Bai kiedyś uratował życie. Ta sytuacja pokazuje, jak ważne były jego relacje i jak bardzo cenił sobie lojalność.
Konflikt na dworze cesarskim
Li Bai popadł również w konflikt z potężnym eunuchem Gao Lishi. Legenda głosi, że pijany Li Bai zmusił go do zdjęcia mu butów, co było ogromnym afrontem i doprowadziło do wydalenia poety z dworu. Ten incydent, choć być może wyolbrzymiony, ilustruje jego skłonność do lekceważenia konwenansów i autorytetów, gdy czuł się urażony lub podekscytowany.
Ciekawostki z życia Li Bai
Talent kaligraficzny
Poza swoim kunsztem poetyckim, Li Bai wykazywał również talent kaligraficzny. Do dziś zachował się jedyny potwierdzony rękopis jego autorstwa, zatytułowany „Shangyangtai” (Wstępując na taras Shangyang). Ten artefakt jest cennym świadectwem jego wszechstronnych zdolności artystycznych.
Legendarna śmierć w pogoni za księżycem
Według jednej z najpopularniejszych legend, śmierć Li Baia była równie niezwykła, jak jego życie. Miał utonąć w rzece, próbując z łodzi schwytać odbicie księżyca w tafli wody, będąc pod wpływem alkoholu. Chociaż historycy podają inne daty jego śmierci (762 rok), ta romantyczna opowieść doskonale wpisuje się w jego legendę jako poety i marzyciela.
Lista przydomków Li Bai
- Nieśmiertelny Poeta (Shixian)
- Nieśmiertelny Picia (Jiuxiān)
- Wygnany Nieśmiertelny (Zhéxiānrén)
- Poeta-Błędny Rycerz (Shīxiá)
Najważniejsze wydarzenia z życia Li Bai
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 701 | Narodziny Li Bai w Suyab. |
| ok. 706 | Tajne przeniesienie rodziny do Syczuanu. |
| 742 | Wezwanie na dwór cesarza Xuanzonga w Chang’an. |
| 755 | Udział w rebelii An Lushana, skazanie na śmierć, następnie wygnanie. |
Warto wiedzieć: Li Bai był nie tylko poetą, ale także biegłym szermierzem, co podkreśla jego wszechstronność i barwne życie.
Kluczowe osiągnięcie: Uznanie za „Nieśmiertelnego Poety” (Shixian) przez współczesnych i potomnych, co stawia go w panteonie największych twórców chińskiej literatury.
Podsumowując, Li Bai pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci chińskiej literatury, którego twórczość, pełna poetyckiego geniuszu i odzwierciedlająca ducha wolności, nadal inspiruje czytelników na całym świecie. Jego legendarny status „Nieśmiertelnego Poety” jest zasłużonym ukoronowaniem artystycznej i życiowej drogi, a jego dzieła wciąż stanowią żywy dowód na potęgę słowa i piękno sztuki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Li Bai jest Chińczykiem?
Tak, Li Bai był jednym z najwybitniejszych poetów chińskich. Urodził się w 701 roku n.e. w okresie panowania dynastii Tang.
Czy Li Bai był żonaty?
Informacje o życiu prywatnym Li Baia są skąpe, ale zachowane wzmianki sugerują, że był żonaty. Posiadał potomstwo, co potwierdzają historyczne zapisy.
Kim był Li Bo?
Li Bo to alternatywne imię Li Baia, jednego z najbardziej znanych i cenionych poetów chińskiej literatury. Jego twórczość, pełna liryzmu i wolności ducha, wywarła ogromny wpływ na późniejszych twórców.
Jakie są osiągnięcia Li Baia?
Li Bai jest autorem setek wierszy, które do dziś zachwycają kunsztem literackim i głębią emocjonalną. Jego poezja, często inspirowana naturą i wolnością, stała się klasykiem literatury chińskiej.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Bai
