Marc Chagall, jeden z najwybitniejszych malarzy XX wieku, urodził się 6 lipca 1887 roku. Jego twórczość, głęboko zakorzeniona w żydowskim folklorze i wspomnieniach z rodzinnego Witebska, przyniosła mu światowe uznanie. Zmarł 28 marca 1985 roku, dożywając 97 lat. Przez całe życie artysta balansował między tożsamością rosyjską, francuską i żydowską, stając się ostatnim ocalałym z pierwszej generacji europejskich modernistów. Jego życie i sztuka odzwierciedlają burzliwe czasy, w których przyszło mu tworzyć.
Marc Chagall miał 97 lat w momencie swojej śmierci. Był najstarszym z dziewięciorga dzieci Khatskla (Zachara) Shagala i Feige-Ite. Jego ojciec wykonywał ciężką pracę fizyczną, a matka odegrała kluczową rolę w umożliwieniu mu edukacji, mimo barier systemowych wynikających z jego żydowskiego pochodzenia. Po śmierci pierwszej żony, Belli Rosenfeld, z którą miał córkę Idę, w 1952 roku poślubił Valentinę (Vavą) Brodsky.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 1985 roku miał 97 lat.
- Żona/Mąż: Bella Rosenfeld (od 1915 do 1944), Valentina (Vava) Brodsky (od 1952).
- Dzieci: Ida Chagall.
- Zawód: Malarz, grafik, rzeźbiarz, twórca witraży.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikatowego stylu łączącego elementy kubizmu, symbolizmu i fowizmu z żydowskim folklorem oraz monumentalne dzieła witrażowe i malarskie.
Marc Chagall: Podstawowe informacje i tożsamość
Marc Chagall, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Moishe Shagal, urodził się 6 lipca 1887 roku w pobliżu Witebska, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego. Przez całe życie artysta identyfikował się na różne sposoby – jako Rosjanin, Francuz czy Żyd. Dopiero po przeprowadzce do Francji przyjął bardziej rozpoznawalną formę swojego nazwiska. Zmarł 28 marca 1985 roku w Saint-Paul-de-Vence we Francji. Dożył sędziwego wieku 97 lat, stając się ostatnim żyjącym artystą z pierwszej generacji europejskich modernistów. Jego złożona tożsamość narodowa i kulturowa stanowiła ważny element jego twórczości.
Rodzina i życie prywatne Marca Chagalla
Marc Chagall był najstarszym z dziewięciorga dzieci Khatskla (Zachara) Shagala i Feige-Ite. Jego ojciec pracował fizycznie, przenosząc ciężkie beczki, co młody Chagall opisywał jako „pracę galernika”. Kluczową rolę w jego edukacji odegrała matka, która dzięki przekupstwu umożliwiła mu naukę w regularnym gimnazjum, pokonując bariery systemowe dla Żydów.
W 1915 roku Marc Chagall poślubił Bellę Rosenfeld, którą poznał w Witebsku. Bella stała się jego muzą i inspiracją aż do swojej śmierci w 1944 roku, wpływając na wiele jego wczesnych i kluczowych dzieł. Po jej odejściu, w 1952 roku, artysta ponownie się ożenił, tym razem z Valentiną (Vavą) Brodsky, która towarzyszyła mu w późniejszych latach życia.
Kariera artystyczna i edukacja Marca Chagalla
Początki kariery artystycznej Marca Chagalla były naznaczone trudnościami związanymi z jego pochodzeniem. Początkowo mógł uczęszczać jedynie do żydowskiej szkoły religijnej, jednak determinacja matki otworzyła mu drogę do dalszej edukacji. W 1906 roku rozpoczął naukę w studiu Yehudy Pena w Witebsku, a następnie przeniósł się do Petersburga. W latach 1908–1910 kształcił się pod okiem Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej, gdzie zetknął się z nowoczesnym projektowaniem scenografii.
W 1910 roku Chagall wyjechał do Paryża, gdzie zamieszkał w artystycznej kolonii La Ruche. Tam jego twórczość, oparta na emocjonalnym kolorze i folklorze, zyskała uznanie poetów. Po powrocie do Rosji i wybuchu rewolucji bolszewickiej, stał się czołowym artystą awangardowym, angażując się w życie kulturalne kraju. Założył Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Witebsku oraz Ludową Szkołę Artystyczną. Po latach spędzonych w Rosji, w 1941 roku musiał uciekać do USA, gdzie przebywał przez siedem lat.
Kluczowe etapy kariery artystycznej Marca Chagalla:
- 1906: Rozpoczęcie nauki malarstwa w studiu Yehudy Pena w Witebsku.
- 1908–1910: Studia artystyczne u Léona Baksta w Sankt Petersburgu.
- 1910: Przeprowadzka do Paryża i nawiązanie kontaktów ze środowiskiem artystycznym.
- Po 1917: Aktywny udział w życiu artystycznym rewolucyjnej Rosji, tworzenie instytucji kulturalnych.
- 1941–1948: Okres emigracji w Stanach Zjednoczonych w wyniku II wojny światowej.
Style, techniki i kluczowe dzieła Marca Chagalla
Styl Marca Chagalla jest niepowtarzalny i często określany jako „marzenia senne”. Artysta z powodzeniem syntetyzował elementy kubizmu, symbolizmu i fowizmu, jednocześnie zachowując głębokie powiązanie z żydowskim folklorem i osobistymi wspomnieniami. Pablo Picasso mawiał o nim, że po śmierci Matisse’a, Chagall będzie jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor. Ta zdolność do uchwycenia emocji poprzez kolor i formę uczyniła go jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystów XX wieku.
Chagall zasłynął również jako wybitny twórca monumentalnych witraży. Do jego najważniejszych realizacji należą „Okna Jerozolimskie” w Izraelu (1962), witraże dla katedr w Reims i Metzu, a także dla siedziby ONZ w Nowym Jorku („Pokój”, 1964). Jego wszechstronność objawiała się także w pracach scenicznych i kostiumach, czego przykładem jest projekt do baletu „Aleko” (1942). W 1963 roku namalował plafon w Palais Garnier, czyli Operze Paryskiej, co stanowiło jedno z kulminacyjnych dzieł w jego karierze. Obraz „Skrzypek” z 1912 roku stał się inspiracją dla tytułu słynnego musicalu „Skrzypek na dachu”.
Wybrane monumentalne dzieła Marca Chagalla:
- Witraże: „Okna Jerozolimskie” (1962), witraże dla katedr w Reims i Metzu, okna dla ONZ w Nowym Jorku („Pokój”, 1964).
- Prace sceniczne i kostiumy: Projekt do baletu „Aleko” (1942).
- Malarstwo monumentalne: Plafon w Palais Garnier (Opera Paryska, 1963).
Kontrowersje i trudne doświadczenia w życiu Marca Chagalla
Życie Marca Chagalla było naznaczone trudnymi doświadczeniami, w tym świadectwem pogromów. W latach 30. XX wieku naziści uznali jego twórczość za „sztukę zdegenerowaną”, co skutkowało usuwaniem jego dzieł z niemieckich muzeów. Prześladowania te zmusiły artystę do ucieczki z Europy. Okres ten wiązał się również z grabieżą dzieł Chagalla przez nazistów, co prowadziło do późniejszych konfliktów o ich zwrot. Mimo tych przeciwności, artysta kontynuował swoją pracę, a jego sztuka, często nawiązująca do motywów biblijnych i żydowskich, stanowiła wyraz jego tożsamości i oporu wobec opresji.
Warto wiedzieć: Picasso mawiał o Chagallu, że po śmierci Matisse’a, będzie on jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor.
Ciekawostki z życia Marca Chagalla
Marc Chagall posiadał szerokie zainteresowania, angażując się również w działalność wolnomularską. Miasto jego dzieciństwa, Witebsk, było przez malarza Ilję Repina nazywane „Rosyjskim Toledo”, co miało ogromny wpływ na wizualną wyobraźnię Chagalla i stało się źródłem licznych inspiracji. Dom w Witebsku, w którym dorastał artysta, przetrwał zniszczenia wojenne i obecnie mieści Muzeum Marca Chagalla, będące świadectwem jego korzeni.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 6 lipca 1887 | Narodziny Marca Chagalla (wówczas Moishe Shagala) w Witebsku lub okolicach. |
| 1906 | Rozpoczęcie nauki malarstwa w Witebsku. |
| 1908–1910 | Nauka u Léona Baksta w Petersburgu. |
| 1910 | Wyjazd do Paryża. |
| 1915 | Małżeństwo z Bellą Rosenfeld. |
| 1941 | Emigracja do Stanów Zjednoczonych. |
| 1944 | Śmierć Belli Rosenfeld. |
| 1952 | Drugie małżeństwo z Valentiną Brodsky. |
| 28 marca 1985 | Śmierć w Saint-Paul-de-Vence we Francji. |
Marc Chagall, artysta o niepowtarzalnym stylu i bogatym życiu, pozostawił po sobie trwały ślad w historii sztuki. Jego twórczość, będąca wyrazem osobistych doświadczeń, wspomnień i głębokich emocji, stanowi dowód na to, że sztuka może być potężnym narzędziem wyrażania tożsamości, oporu i nadziei, nawet w najtrudniejszych czasach.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najważniejsze dzieła Marcu Chagalla?
Do najważniejszych dzieł Marcu Chagalla zalicza się „Urodziny”, „Ja i moja wioska” oraz cykl obrazów inspirowanych Biblią. Warto również wspomnieć o jego monumentalnych witrażach, takich jak te w katedrze w Reims czy w synagodze Hadassah Medical Center w Izraelu.
Jakiej narodowości był Marc Chagall?
Marc Chagall był pochodzenia żydowskiego i urodził się na terenie Imperium Rosyjskiego, na terenach dzisiejszej Białorusi. Ostatecznie uzyskał obywatelstwo francuskie, ale przez całe życie podkreślał swoje korzenie i tożsamość.
Gdzie są obrazy Chagalla?
Obrazy Marcu Chagalla znajdują się w kolekcjach wielu prestiżowych muzeów na całym świecie, w tym w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku, Centre Pompidou w Paryżu oraz w Tretiakowskiej Galerii w Moskwie. Jego prace można również podziwiać w dedykowanych mu muzeach, np. w Muzeum Marcu Chagalla w Nicei.
W jakim stylu malował Chagall?
Styl Marcu Chagalla jest trudny do jednoznacznego zaszufladkowania, często określa się go jako unikalną mieszankę realizmu, symbolizmu i surrealizmu. Charakterystyczne dla jego twórczości są jaskrawe kolory, fantastyczne wizje, nawiązania do folkloru żydowskiego oraz motywy miłości i wolności.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marc_Chagall
